Blwyddyn Gyntaf Courtauld 2025 – gosod sylfeini ar gyfer newid

6th December 2017

Heddiw, cyhoeddodd WRAP enwau pedwar ar hugain o lofnodwyr newydd i Ymrwymiad Courtauld 2025 (Courtauld 2025), pan gyhoeddodd y corff cynaliadwyedd ei Adolygiad cyntaf o’r hyn sydd ar waith fel rhan o’r cytundeb gwirfoddol ar gyfer y sector bwyd a diod. Mae llofnodwyr newydd yn cynnwys ABP Food Group, Accor Hotels UK & Ireland, The Federation of Bakers, Hovis, ISS UK a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru sy’n ymuno â 156 o sefydliadau sy’n gweithio ar y cyd drwy Courtauld 2025 i dorri lawr un rhan o bump ar yr adnoddau y bydd eu hangen i gyflenwi bwyd a diod i’r DU ymhen deng mlynedd.

Mae’r Adolygiad a gyhoeddwyd heddiw yn edrych ar ddeuddeg mis cyntaf Courtauld 2025, ac mae’n amlinellu sut mae WRAP wedi cydweithredu â phartneriaid i osod sylfaen ar gyfer digwyddiadau sydd i ddod, ac mae’n manylu ar y deilliannau allweddol sydd eisoes wedi’u lansio. Eglurodd Steve Creed, Cyfarwyddwr Rhaglenni Busnes yn WRAP, “Mae’r flwyddyn gyntaf hon wedi canolbwyntio ar greu cydweithrediad ledled y sector a datblygu rhwydweithiau ar gyfer newid, ac rwy’n falch iawn gydag ymateb y llofnodwyr.

“Er enghraifft, mewn dim ond un flwyddyn, rydyn ni wedi sefydlu deg grŵp gwaith sy’n edrych ar ystod o faterion allweddol, o fynd i’r afael â’r categorïau gwastraff bwyd mwyaf, i yrru newid ymddygiad defnyddwyr. Mae’r grŵp cig a da byw yn cynnwys cyrff cynhyrchwyr, proseswyr, manwerthwyr, a chyrff lletygarwch a gwasanaeth bwyd. Bydd y grŵp yn treulio 2018 yn rhoi mesurau effeithlonrwydd adnoddau ar ffermydd ar brawf ac yn archwilio ffyrdd o fynd i’r afael â gwastraff bwyd defnyddwyr, er enghraifft trwy leihau dryswch ynglŷn â rhewi. Mae gwaith hefyd yn mynd rhagddo yng Nghymru yn mapio cynhyrchion cig coch a sgil-gynhyrchion o ladd-dai a fydd yn rhoi dirnadaeth newydd ar gyfleoedd i wella effeithlonrwydd a mwyhau’r defnydd a wneir o’r carcasau. A dim ond un grŵp gwaith yw hwnnw.

“Mae’r Adolygiad hwn yn rhoi hyder i mi am yr hyn sydd i ddod, ond mae angen i’r diwydiant ganolbwyntio ar adeiladu ar y sylfeini hyn nawr.”

I ddangos sut mae dull cyfannol Courtauld 2025 o’r fferm i’r fforc eisoes yn cyflawni newid, mae WRAP yn gosod llwyddiannau allan mewn categorïau fesul sector. Ceir cipolwg o’r rhain isod, a gellir gweld y darlun llawn ar-lein ar eu gwefan http://courtauldreview.wrap.org.uk/

Cydweithredu ar waith

  • Gweithiodd WRAP gyda busnesau a chyrff y sector i greu a chyflwyno’r ymgyrch Bwyd yw eich Busnes; peidiwch â’i daflu i ffwrdd ar gyfer y sector lletygarwch a gwasanaeth bwyd. Mae adnoddau nawr yn helpu busnesau i dracio, pennu cost a gweithredu ar wastraff bwyd. Er enghraifft, o ganlyniad i’r gyfrifiannell Eich Busnes yw Bwyd, roedd yn bosibl i’r Ship Inn (Barrow in Furness) leihau 72% ar ei wastraff bwyd. Mae sefydliadau blaenllaw yn y sector, y British Hospitality Association, British Beer and Pub Association, Sustainable Restaurant Association a’r Soil Association yn hyrwyddo’r ymgyrch ac mae WRAP yn datblygu ymgyrch tebyg ar gyfer gwneuthurwyr bwyd.
  • Your Workplace Wihtout Waste yw rhaglen ymgysylltu gweithwyr Ymrwymiad Courtauld 2025, ac mae’n helpu busnesau bwyd a diod ysbrydoli eu gweithwyr i ddod o hyd i ffyrdd o leihau gwastraff ac adnabod gwarged y gellir ei ailddosbarthu. Mae’r pecyn adnoddau yn cynnwys ‘Helfa Drysor’ gwastraff, ac mae’r adnodd newydd hon yn helpu cwmnïau i wireddu gostyngiadau cost sylweddol. Un o’r busnesau sydd wedi darparu Eich Gweithle Diwastraff yw Puffin Produce, a daethant o hyd i gyfleoedd newydd i ailddosbarthu bwyd dros ben i bobl, yn hytrach na’i anfon i’w ddefnyddio fel porthiant anifeiliaid.
  • Mae Adnodd Sgrinio Risgiau a Chyfleoedd Deunyddiau Crai Courtauld 2025 yn helpu busnesau i wella cynaliadwyedd tymor hir yn eu cadwyni cyflenwi drwy amlygu risgiau posibl, a chynnig cyngor i’w lliniaru. Wedi’i greu mewn cydweithrediad â llofnodwyr ac arbenigwyr, mae’n mynd i’r afael â nifer o gategorïau (a lleoliadau) yn cynnwys ffrwythau, llysiau, grawn, da byw a phorthiant. Mae’n helpu i adnabod risgiau a all godi o brinder dŵr, llifogydd a sychder, newid tymheredd, dirywiad defnydd tir, gwastraff bwyd ac allyriadau nwyon tŷ gwydr. Meddai Sarah Wakefield, Rheolwr Cynaliadwyedd gyda’r Co-op, “Cipiodd yr Adnodd ein dychymyg gan ein bod yn chwilio am rywbeth a fyddai’n ein helpu i dorri trwy’r cymhlethdodau dyrys sydd ynghlwm â chyrchu deunyddiau crai.”
  • Defnyddio gwastraff bwyd a gwarged anochel fel ffrydiau refeniw newydd yw canolbwynt y rhaglen sefydlu gwerth o wastraff. Gall teclyn mapio WRAP olrhain gwastraffau a sgil-gynhyrchion a gynhyrchir drwy’r broses gweithgynhyrchu, a chaniatáu llofnodwyr Ymrwymiad Courtauld 2025 o’r sectorau cynnyrch llaeth, cynnyrch ffres, pobi a diodydd i adnabod gwastraffau a sgil-gynhyrchion allweddol. Mae WRAP wedi dod o hyd i gyfleoedd dichonadwy i leihau’r gwastraffau hyn, trwy eu troi yn gynhyrchion newydd gwerthfawr.
  • Ym mlwyddyn gyntaf Courtauld 2025, cytunodd llofnodwyr i ddyblu’r gwarged bwyd sy’n cael ei ailddosbarthu ar gyfer lluniaeth pobl erbyn 2020. Mae hyn yn golygu y gall 60 miliwn o brydau bwyd, gwerth amcangyfrif o £60 miliwn, fwydo pobl mewn angen bob blwyddyn. Mae WRAP hefyd wedi gweithio gyda’r Asiantaeth Safonau Bwyd a Defra Labelling i ddiweddaru ac ehangu canllawiau arfer gorau labelu ar gyfer manwerthwyr a gwneuthurwyr, er mwyn helpu i leihau gwastraff a chynyddu ailddosbarthu. 

Helpu pob un ohonom i arbed mwy o fwyd

  • Cyflawnodd yr ymgyrch Hoffi Bwyd Casáu Gwastraff fentrau mawr yn 2016, yn cynnwys partneriaeth gyda 20th Century Fox ar gyfer lansiad DVD Ice Age 5: Collision Course. Roedd yr ymgyrch yn rhannu negeseuon am storio bwyd yn y rhewgell.
  • Roedd yr her ‘Give Up Binning Food Instead’ yn annog pobl i roi’r gorau i daflu bwyd i’r bin dros y Grawys, yn hytrach nag aberthu pethau fel bwyta siocled. Llwyddodd yr ymgyrch i gael dros bum miliwn o argraffion ar y cyfryngau cymdeithasol a rhoddodd 40 diwrnod o gynghorion dyddiol ar themâu atal gwastraff bwyd.
  • Yn 2016, cefnogodd Hoffi Bwyd Casáu Gwastraff Community Life Champions Asda ar ymgyrch i helpu cwsmeriaid i arbed bwyd rhag cael ei wastraffu trwy wneud y gorau o’u rhewgell. Enw’r ymgyrch oedd ‘Easy Freezy’, a chynhaliwyd gweithgareddau mewn 350 o siopau ledled y DU.

Yr hyn sydd yn ein haros

Yn edrych i’r dyfodol, mae Adolygiad Courtauld 2025 yn amlygu’r gweithredoedd allweddol sydd i’w cyflawni dros y misoedd a’r blynyddoedd i ddod. Mae WRAP yn parhau i ganolbwyntio ar leihau effaith amgylcheddol bwyd yn y cartref yn y DU, a helpu sefydliadau a busnesau i wella eu cynhyrchiant drwy wella effeithlonrwydd adnoddau yn y gadwyn gyflenwi drwyddi draw. Eglurodd Steve Creed, “Rydym eisiau catalyddu cydweithredu ar wastraff bwyd o’r cartref, a thynnu grwpiau sydd ar waith ledled y DU ynghyd i weithredu yn gydlynol ar uchelgais gyffredin i gyflymu newid, a’i gwneud yn haws i bawb wneud hynny. Bydd cyfle i lofnodwyr, yn cynnwys manwerthwyr, brandiau ac awdurdodau lleol, gymryd rhan arweiniol mewn cydlynu cynlluniau ar gyfer ymgysylltu o hyn allan.

“Yn unol â Strategaeth Ddiwydiannol Llywodraeth y DU, mae Courtauld 2025 mewn sefyllfa i helpu i adnabod materion effeithlonrwydd adnoddau yn y gadwyn gyflenwi drwyddi draw a datblygu a rhannu arfer gorau er mwyn helpu i gynyddu cynhyrchiant a dileu gwastraff. Mae hyn yn galw am weithredu strategol a chydweithredol gan arweinwyr sectorau, a dyna’r pam mae gosod gwreiddiau cryfion ar gyfer Courtauld 2025 yn y flwyddyn gyntaf hon wedi bod mor bwysig.”

Mae wyth o’r deng gwlad y mae’r DU yn mewnforio mwyaf o’i fwyd ganddynt yn wledydd â thueddiad at sychder, ac mae dŵr yn ffactor sydd yn gynyddol anrhagweladwy. Mae uchelgais dŵr yn cael ei datblygu ar gyfer Courtauld 2025 sydd yn cynnwys fframwaith ar gyfer gweithredu cydweithredol cynyddol mewn ardaloedd sydd dan straen dŵr. Mae WRAP yn gweithio’n agos gyda’r World Wildlife Fund, The Rivers Trust ac arbenigwyr yn y maes i helpu busnesau i adnabod risgiau dŵr a’u heffeithiau – ac mae’n mynd ati i gydlynu gweithredoedd ar y cyd mewn ardaloedd â risg cyffredin.

Diwedd

Nodiadau i’r golygydd

Dyfyniadau i gefnogi’r datganiad: 

Meddai Thérèse Coffey, Gweinidog yr Amgylchedd: “Gall effeithlonrwydd adnoddau arwain at well cynaliadwyedd, cynhyrchiant uwch a phan mae’n gweithio’n dda, hwb sylweddol i ddiwydiant yn y DU. 

“Mae cytundeb Courtauld wedi sicrhau ymrwymiad sylweddol o bob cwr o’r gadwyn gyflenwi – o’r fferm i’r fforc – a gallaf weld cynnydd gwirioneddol yn cael ei gyflawni, gyda nifer fawr o fusnesau yn gweithio ar y cyd. 

“Edrychaf ymlaen at weld y gwaith yn datblygu a pharhad arloesedd yn y diwydiant er mwyn parhau i gyflymu’r newid hyd yn oed ymhellach.”

Meddai Hannah Blythyn, Gweinidog dros yr Amgylchedd, Llywodraeth Cymru: “Mae cynnydd da wedi’i wneud ers i’r ffigurau gael eu cyhoeddi gyntaf yn 2007 ac mae’n wych gweld Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, Cynghrair Twristiaeth Cymru a Tyfu Cymru / Grow Wales yn cael eu hychwanegu. Mae torri i lawr ar faint o fwyd rydyn ni’n ei daflu’n ddiangen yn flaenoriaeth yn ein strategaeth gwastraff Tuag at Ddyfodol Diwastraff. Mae hefyd yn cyfrannu at nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Fel mae’r adroddiad hwn yn ei ddangos, gellir gwneud mwy i fynd i’r afael â’r swm uchel o wastraff bwyd diangen rydyn ni’n parhau i’w daflu. Mae hyn yn flaenoriaeth i’r Llywodraeth hwn a dyna’r pam rydyn ni’n bwriadu ymgynghori ar darged i haneru gwastraff bwyd erbyn 2025.”

Meddai Roseanna Cunningham ASA, Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd, Newid Hinsawdd a Diwygio Tir, Llywodraeth yr Alban: “Mae Llywodraeth yr Alban yn falch o fod yn bartner yn Ymrwymiad Courtauld 2025, blaenoriaeth allweddol er mwyn atal gwastraff bwyd trychinebus. 

“Yr Alban oedd y genedl gyntaf i osod targed uchelgeisiol i gyflawni lleihad holl wastraff bwyd gan draean erbyn 2025 ac rydym yn deall mai ei atal yw un o’r ffyrdd mwyaf effeithiol o frwydro newid hinsawdd, cyflawni arbedion ar gyfer busnesau a chartrefi, ac unioni cam dirfawr.

“Mae Llywodraeth yr Alban yn awyddus i gydweithredu â chenhedloedd eraill ledled y DU lle gellir cael yr effaith fwyaf – yn enwedig gyda gwastraff bwyd yn y gadwyn gyflenwi, ac mewn busnesau ac yn y cartref. Rydym yn ymroddedig i barhau i gyflawni lleihad drwy waith ar y cyd megis Ymrwymiad Courtauld, sydd eisoes wedi cyflawni lleihad ac arbedion costau sylweddol i fusnesau, ac rwy’n hyderus y bydd yn parhau i wneud hynny.”

Gweler yr adroddiad llawn am rageiriau gan:

  • Helen Munday, Cyfarwyddwr Diogelwch Bwyd, Gwyddoniaeth a Chynaliadwyedd a Phrif Swyddog Gwyddonol, Food and Drink Federation
  • Alice Ellison, Ymgynghorydd Polisi Amgylchedd, British Retail Consortium
  • Ufi Ibrahim, Prif Weithredwr, British Hospitality Association
  • Ymrwymiad Courtauld 2025 yw’r cytundeb gwirfoddol cyntaf i fynd i’r afael ag effeithlonrwydd adnoddau yn y gadwyn gyflenwi drwyddi draw, o gynhyrchu cynradd ar y fferm hyd ei fwyta. Bydd yn helpu busnesau gynyddu cynhyrchiant ac yn mynd i’r afael â’r materion sector gyfan sy’n arwain at wastraff, allyriadau nwyon tŷ gwydr a straen dŵr. Mae’r cytundeb yn datblygu ac yn darparu atebion a gaiff eu rhannu’n eang, a byddant yn ysbrydoli newid y tu hwnt i lofnodwyr unigol, a bydd yn ysgogi gweithredu cadarnhaol ar draws system fwyd y DU drwyddi draw.
  • Mae gan Ymrwymiad Courtauld 2025 darged i leihau gwastraff bwyd yn y DU gan 20% y pen, sydd yn cynnwys gwastraff y gadwyn gyflenwi bwyd yn ei chyfanrwydd. Bydd cyflawni’r targed hwn yn helpu’r DU i gyrraedd Nod Datblygiad Cynaliadwy 12.3 y Cenhedloedd Unedig erbyn 2030 (sydd yn berthnasol i wastraff bwyd defnyddwyr a manwerthu) o’i gymharu â 2007, pan ddechreuodd y DU ar y dull hwn o weithredu ar y cyd.
  • Mae llofnodwyr newydd Ymrwymiad Courtauld 2025 (ers Medi 2016) yn cynnwys: 
 ABP Food Group      
Accor Hotels UK & Ireland 
Approved Food Ltd
British Meat Processors Association
Centre for Environment and Sustainability, University of Surrey 
City Harvest
Dawn Meats (UK)
EPSRC - Funded Water - Energy - Food Stepping Up Project
The Federation of Bakers (FOB)
Food Waste Net
Hovis
INCPEN
ISS UK
LEAF (Linking Environment and Farming)
Real Bread Campaign (part of Sustain)
Scotch Whisky Association
Scotland Food and Drink
Stonegate Farmers
The Bread and Butter Thing
The Rivers Trust
The Suffolk Waste Partnership
Tyfu Cymru / Grow Wales
Cynghrair Twristiaeth Cymru
Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru
 
• Mae 156 o sefydliadau o’r fferm i’r fforc bellach yn cymryd rhan yn Courtauld 2025, yn cynnwys:
o 46 o fusnesau: mae llofnodwyr o’r sector manwerthu yn cynrychioli hyd at 95% o’r farchnad manwerthu bwyd yn y DU; mae busnesau eraill yn cynnwys rhai o frandiau mwyaf blaenllaw’r byd, cwmnïau mawr yn y sector lletygarwch a gwasanaeth bwyd; a phrif wneuthurwyr yn y categorïau cynnyrch allweddol megis cynnyrch llaeth, cig a phobi;
o 77 o sefydliadau sector a masnachu sydd yn rhannu arfer da gyda’u haelodau – yn cynnwys y British Retail Consortium, British Hospitality Association a’r Food & Drink Federation; a
o 33 o lofnodwyr awdurdod lleol sydd yn cynrychioli 40% o boblogaeth y DU, ac sydd yn chwarae rôl allweddol mewn ymgysylltu â’u preswylwyr a’u busnesau bychain.
• Bydd WRAP yn adrodd ar yr hyn a gyflawnir yn erbyn targedau penodol C2025 mewn blynyddoedd allweddol. Y cyntaf ohonynt fydd 2019, yn cymharu data 2018 â’r flwyddyn waelodlin (2015).
• Wedi’i sefydlu gyntaf yn 2000, mae WRAP yn fudiad nid er elw ac yn elusen gofrestredig, a’n gweledigaeth yw byd ble caiff adnoddau eu defnyddio mewn modd cynaliadwy. Mae WRAP yn gweithio gyda llywodraethau, busnesau a chymunedau i ddarparu atebion ymarferol i wella effeithlonrwydd adnoddau.
• Ein cenhadaeth yw cyflymu’r symudiad tuag at economi sy’n gynaliadwy ac yn effeithlon gydag adnoddau drwy:
a. ailddyfeisio sut rydyn ni’n dylunio, cynhyrchu a gwerthu cynhyrchion,
b. ailfeddwl sut rydyn ni’n defnyddio ac yn bwyta ac yfed cynnyrch, ac
c. ailddiffinio'r hyn sy’n bosibl trwy ailddefnyddio ac ailgylchu.